गणेशमूर्तीचे विसर्जन वहात्या पाण्यात करा !

गणेशभक्तांनो, गणेश चतुर्थीच्या काळात तुम्ही श्री गणेशाची भक्तीभावे अन् धर्मशास्त्रानुसार सेवा केली. आता त्याचे धर्मशास्त्रानुसार विसर्जन करण्याऐवजी, प्रसिद्धीसाठी पर्यावरण रक्षणाचा बनाव करणार्‍या नास्तिकांच्या हाती मूर्ती सोपवणार आहात का ? धर्मद्रोह्यांच्या आवाहनाला बळी पडून विसर्जन करून महापाप ओढवून घेऊ नका. श्री गणेशमूर्ती धर्मशास्त्रानुसार शाडूच्या मातीची बनवल्यास पर्यावरणाचे रक्षणही होईल अन् धर्माचरण केल्यामुळे श्री गणेशाची कृपाही होईल.

श्री गणेश चतुर्थी चलच्चित्रपट (Shri Ganesh Chaturthi Video)

 

गणेशमूर्ती अन् निर्माल्य वहात्या पाण्यात विसर्जित का करावे ?

अध्यात्मशास्त्रानुसार गणेश चतुर्थीच्या काळात केलेल्या शास्त्रोक्त पूजाविधींमुळे मूर्तीत श्री गणपतीचे चैतन्य अधिक प्रमाणात आकृष्ट होते. मूर्ती पाण्यात विसर्जित केल्याने हे चैतन्य पाण्याद्वारे सर्वदूर पसरते. पाण्याचे बाष्पीभवन होत असल्याने हे चैतन्य वातावरणाद्वारेही दूरपर्यंत पोहोचते. पूजेतील निर्माल्यामध्येही चैतन्य आलेले असल्यामुळे निर्माल्य वहात्या जलस्रोतात विसर्जित करावा. असे केल्याने निर्माल्यातील चैतन्यही सर्वदूर पसरते.

 

दुष्काळग्रस्त भागात मूर्तीविसर्जन करण्याचे पर्याय

अनेक ठिकाणी पाऊस न पडल्यामुळे नद्या-ओहोळ आटतात. त्यामुळे श्री गणेशमूर्तीचे विसर्जन धर्मशास्त्रानुसार वहात्या पाण्यात करण्यात अडचणी निर्माण होण्याची शक्यता आहे. आपत्काळ ओढवला असतांना धार्मिक कृती अध्यात्मातील तत्त्वांनुसार केल्यास ती धर्मशास्त्राला संमतच असते. यानुसार दुष्काळी स्थितीत श्री गणेशमूर्तीच्या विसर्जनासाठी पुढील पर्याय अवलंबा !

 

१. लहान मूर्ती बसवणे

अ. प्रतिवर्षी मोठी मूर्ती आणण्याचा प्रघात असला, तरी दुष्काळी परिस्थितीत विसर्जनासाठी सुसंगत होईल, अशा लहान (६-७ इंच उंच) मूर्तीची पूजा करावी.

आ. उत्तरपूजेनंतर ही मूर्ती घराबाहेर तुळशी वृंदावनाच्या जवळ किंवा अंगणात किंवा शहरात सदनिकांत वास्तव्य करणार्‍यांनी घरातच भांड्यात पाणी घेऊन त्यामध्ये विसर्जित करावी.

इ. मूर्ती पाण्यात पूर्ण विरघळल्यानंतर ते पाणी आणि माती पायदळी येणार नाही, अशा रीतीने आपटा, वड, पिंपळ यांसारख्या सात्त्विक वृक्षांना घालावी.

 

२. मोठी मूर्ती कालांतराने विसर्जित करणे

मोठी मूर्ती बसवण्याचा पर्याय स्वीकारल्यास त्या मूर्तीची उत्तरपूजा झाल्यावर ती घरातच सात्त्विक ठिकाणी (उदा. देवघराच्या शेजारी) ठेवावी. या मूर्तीची पूजा करण्याची आवश्यकता नाही. धूळ बसू नये, यासाठी ती एखाद्या खोक्यात झाकून ठेवावी. पुढे वहाते पाणी उपलब्ध झाल्यानंतर ही मूर्ती वहात्या पाण्यात विसर्जित करावी. वरील प्रकारचे विसर्जन केवळ अनावृष्टीसारख्या काळासाठी आपत्‌धर्म म्हणून संमत आहे.

– श्री. दामोदर वझेगुरुजी, संचालक, सनातन साधक-पुरोहित पाठशाळा, गोवा.

 

श्री गणेशमूर्तीचे विसर्जन कृत्रिम हौदात का करू नये ?

प्रदूषणमुक्त गणेशमूर्ती विसर्जनाच्या नावाखाली काही महापालिकांकडून ठिकठिकाणी पाण्याचे हौद बांधले जातात. अशा हौदांत गणेशमूर्तीचे विसर्जन करणे अयोग्य आहे; कारण –

१. ‘प्राणप्रतिष्ठा केलेल्या मूर्तीचे वहात्या पाण्यात विसर्जन करावे असे शास्त्र आहे. वहात्या पाण्यात मूर्तीचे विसर्जन केल्यामुळे पूजेमुळे मूर्तीत आलेले चैतन्य पाण्यातून सर्वदूर पोहोचते. हौदातील पाणी वहाते नसल्यामुळे या आध्यात्मिक लाभापासून भाविक वंचित होतात.

२. हौदात श्री गणेशमूर्तीचे विसर्जन केल्यानंतर पालिकेचे कर्मचारी गणेशमूर्ती पाण्यात विरघळण्यापूर्वीच ती हौदातून काढून बाहेर ठेवतात. असे करणे धर्मशास्त्राच्या विरोधात आहे.

३. हौदात विसर्जित केलेल्या मूर्ती पालिकेच्या कचर्‍याच्या गाडीतून नेल्या जातात. तसेच पालिकेचे कर्मचारी मूर्ती कचर्‍याप्रमाणे फेकतात. बर्‍याच वेळा या मूर्ती खाणीतील घाण पाण्यात फेकतात.

४. गणेशमूर्तींचे विसर्जन झाल्यानंतर पालिका हौद बुजवण्यापूर्वी त्यातील गणेशतत्त्वाने भारित झालेले पाणी गटारात सोडून देते. हीसुद्धा श्री गणेशाची विटंबनाच आहे.

 

पूजेतील निर्माल्यही वहात्या जलस्रोतात विसर्जित करावे.
पाने-फुले असे नैसर्गिक घटक असलेल्या निर्माल्यामुळे जलप्रदूषण होण्याचा प्रश्न उद्भवत नाही.

‘इको फ्रेंडली’ गणेशमूर्तींच्या भूलथापांपासून सावधान !

सध्या ‘इको फ्रेंडली’ म्हणून कागदाच्या लगद्यापासून श्री गणेशमूर्ती बनवतात. हा प्रकार अशास्त्रीय आहेच, तसेच पर्यावरणालाही हानीकारक आहे; कारण कागदाचा लगदा पाण्यातील प्राणवायू शोषून घेतो अणि त्यातून जीवसृष्टीला हानीकारक अशा ‘मिथेन’ वायूची निर्मिती होते. धर्मशास्त्रानुसार मातीची मूर्ती बनवणे, हेच खरे पर्यावरणप्रेम आहे.

 

श्री गणेशमूर्तीच्या विसर्जनानंतर होणारी सूक्ष्मातील प्रक्रिया

खालील सूक्ष्म-चित्र मोठ्या आकारात पहाण्यासाठी चित्रावर क्लिक करा !

 

मूर्तीचे वहात्या पाण्यात विसर्जन करा; कारण

 

मूर्ती दान करायला ती खेळणे किंवा शोभिवंत वस्तू नाही.
दान घेतलेल्या मूर्तींची धर्मद्रोह्यांकडून विटंबना केली जाते.
विसर्जनाने मूर्तीतील चैतन्य पाण्याद्वारे आसमंतात पसरते.

 

श्री गणेशचतुर्थीच्या काळात पुजावयाची मूर्ती
धर्मशास्त्रानुसार बनवून घेण्यासंदर्भातील काही अडचणी आणि त्यांची उत्तरे

१. धर्मशास्त्रानुसार आणावी लागणारी शाडूमातीची मूर्ती महाग असणे

प्रत्येक कुटुंबात गणेशोत्सवावर होणार्‍या एकंदर व्ययापैकी (उदा. आधुनिक सजावट, कुटुंबियांसाठी कपड्यांची खरेदी) मूर्तीखरेदीसाठी होणारा व्यय अत्यल्प असतो. श्री गणेशाची पूजा करण्याचा उद्देश कुटुंबियांना मूर्तीकडून गणेशतत्त्व मिळणे, हा आहे. प्लास्टर ऑफ पॅरिसच्या मूर्तीतून तो लाभ मिळणे शक्य नाही. गणेशभक्तांनो, मूर्तीच्या मूल्याचा प्रश्‍न असेल, तर लहान मूर्ती घ्या; पण तुलनेेने स्वस्त आहे, म्हणून प्लास्टर ऑफ पॅरिसची मूर्ती घेण्याचे धर्मशास्त्रविरोधी वर्तन करू नका.

२. काही घरी मुलांच्या हौसेकरता प्रतिवर्षी वेगवेगळ्या अशास्त्रीय रूपातील मूर्ती बसवली जाते. मुलांची हौस न करणे योग्य आहे का, असा प्रश्‍न पालकांना पडतो !

मूर्ती म्हणजे एखादे खेळणे नव्हे की, तिच्यात प्रत्येक वर्षी विविधता हवी. भक्तीभाव वाढवणे, ईश्‍वरी चैतन्य ग्रहण करणे आदींसाठी श्री गणेशाची मूर्ती घरी आणून पुजायची असते. धर्मशास्त्राशी कधीही तडजोड करू नये. उलट या निमित्ताने मुलांचे प्रबोधन करावे आणि त्यांना धर्मशिक्षण द्यावे.

गणेशभक्तांनो, नातेवाईक, गणेशोत्सव मंडळे आदींचे शास्त्रानुसार गणेशमूर्ती बसवण्याविषयी प्रबोधन करा ! असे केल्याने श्री गणेशाची तुमच्यावर कृपाच होईल !