३१ डिसेंबरच्या रात्री ‘न्यू ईयर पार्टी’द्वारे नववर्षाचे स्वागत करणार्‍यांवर तेथील वातावरणाचा झालेला नकारात्मक परिणाम

‘महर्षि अध्यात्म विश्‍वविद्यालया’ने ‘यू.ए.एस्.
(युनिव्हर्सल ऑरा स्कॅनर)’ या उपकरणाद्वारे केलेली वैज्ञानिक चाचणी

‘चैत्र शुक्ल पक्ष प्रतिपदेला, म्हणजे गुढीपाडव्याला भारतियांचे नववर्ष आरंभ होत असूनही भारतात गेल्या काही दशकांपासून ३१ डिसेंबरला रात्री १२ वाजता नववर्षाचे स्वागत करण्याची पद्धत रूढ झाल्याचे सर्वत्र दिसून येते. समाजात ३१ डिसेंबरच्या रात्री एखाद्या हॉटेलमध्ये जाऊन तेथे ‘न्यू ईयर पार्टी’, म्हणजे नववर्षाप्रीत्यर्थ मेजवानी करण्याचे प्रमाणही वाढले आहे. ३१ डिसेंबरच्या रात्री ‘न्यू ईयर पार्टी’द्वारे नववर्षाचे स्वागत करणार्‍यांवर तेथील वातावरणाचा आध्यात्मिकदृष्ट्या काय परिणाम होतो ?’, हे विज्ञानाद्वारे अभ्यासण्यासाठी ‘महर्षि अध्यात्म विश्‍वविद्यालया’च्या वतीने एक चाचणी करण्यात आली. या चाचणीसाठी ‘यू.ए.एस्. (युनिव्हर्सल ऑरा स्कॅनर)’ या उपकरणाचा उपयोग करण्यात आला. या चाचणीचे स्वरूप, केलेल्या मोजण्यांच्या नोंदी आणि त्यांचे विवरण पुढे दिले आहे.

 

१. चाचणीचे स्वरूप

या चाचणीत एकूण ११ साधक (३ भारतीय साधक आणि ८ विदेशी साधक सहभागी झाले होते. त्यांपैकी ८ साधकांना तीव्र आध्यात्मिक त्रास (टीप १) आहे, तर ३ साधकांना आध्यात्मिक त्रास नाही. आध्यात्मिक त्रास नसलेल्या ३ साधकांपैकी १ साधक ६२ टक्के आध्यात्मिक पातळीचा (टीप २) असून उर्वरित दोघांची आध्यात्मिक पातळी ६० टक्क्यांहून अल्प आहे. या प्रयोगांतर्गत चाचणीतील सर्व साधक पाश्‍चात्त्य संस्कृतीनुसार केशभूषा (हेअरस्टाईल), रंगभूषा (मेकअप) आणि वेशभूषा करून गोवा येथील एका नामांकित हॉटेलमध्ये आयोजित ‘न्यू ईयर पार्टी’मध्ये सहभागी झाले. तेथे हे सर्व साधक ५ घंटे होते. ३१.१२.२०१८ या रात्री पार्टीला जाण्यापूर्वी, तसेच १.१.२०१९ या दिवशी पहाटे पार्टीतून परतल्यानंतर त्या सर्वांच्या ‘यू.ए.एस्.’ उपकरणाद्वारे केलेल्या मोजण्यांच्या नोंदी करण्यात आल्या. या केलेल्या मोजण्यांच्या सर्व नोंदींचा तुलनात्मक अभ्यास करण्यात आला.

टीप १ – आध्यात्मिक त्रास : आध्यात्मिक त्रास असणे, म्हणजे व्यक्तीमध्ये नकारात्मक स्पंदने असणे. व्यक्तीमध्ये नकारात्मक स्पंदने ५० टक्के किंवा त्यांहून अधिक प्रमाणात असणे, म्हणजे तीव्र त्रास, नकारात्मक स्पंदने ३० ते ४९ टक्के असणे, म्हणजे मध्यम त्रास, तर ३० टक्क्यांहून अल्प असणे, म्हणजे मंद आध्यात्मिक त्रास असणे होय. आध्यात्मिक त्रास हा प्रारब्ध, पूर्वजांचे त्रास आदी आध्यात्मिक स्तरावरील कारणांमुळे होतो. आध्यात्मिक त्रासाचे निदान संत किंवा सूक्ष्म स्पंदने जाणू शकणारे साधक करू शकतात.

टीप २ – ६० टक्के आध्यात्मिक पातळीचे महत्त्व : ‘ईश्‍वराची आध्यात्मिक पातळी जर १०० टक्के मानली आणि निर्जीव वस्तूंची १ टक्के मानली, तर या कलियुगात सर्वसाधारण मनुष्याची आध्यात्मिक पातळी २० टक्के असते. या पातळीची व्यक्ती केवळ स्वतःच्या सुख-दुःखाचा विचार करते. तिचे समाजाशी काही देणे-घेणे नसते आणि ‘मीच सर्व करते’, असा तिचा विचार असतो. आध्यात्मिक पातळी ३० टक्के होतेे, तेव्हा ती ईश्‍वराचे अस्तित्व थोड्या प्रमाणात मान्य करू लागते, तसेच साधना आणि सेवा करू लागते. मायेची आणि ईश्‍वरप्राप्तीची ओढ सारखीच झाली की, व्यक्तीची आध्यात्मिक पातळी ५० टक्के होते. आध्यात्मिक पातळी जेव्हा ६० टक्के होते, तेव्हा ती व्यक्ती मायेपासून अलिप्त होऊ लागते. तिच्या मनोलयाला आरंभ होतो आणि तिला विश्‍वमनातील विचार ग्रहण होऊ लागतात. मृत्यूनंतर ती जन्म-मृत्यूच्या फेर्‍यांतून सुटून तिला महर्लोकात स्थान प्राप्त होते.’ – (परात्पर गुरु) डॉ. आठवले

टीप ३ – तीव्र आध्यात्मिक त्रास असलेल्या ८ साधकांच्या केलेल्या मोजण्यांच्या नोंदींचा एकूण कल (ट्रेंड) सारखाच होता. तसेच आध्यात्मिक त्रास नसलेल्या ३ साधकांच्या केलेल्या मोजण्यांच्या नोंदींचा एकूण कलही (ट्रेंड) सारखाच होता. त्यामुळे या लेखात सर्व साधकांच्या मोजण्यांच्या नोंदी न देता त्यांची प्रातिनिधिक उदाहरणे म्हणून तीव्र आध्यात्मिक त्रास असलेले २ साधक, आध्यात्मिक त्रास नसलेला १ साधक आणि आध्यात्मिक त्रास नसलेला ६२ टक्के आध्यात्मिक पातळीचा १ साधक, अशा एकूण ४ साधकांच्या केलेल्या मोजण्यांच्या नोंदी देत आहोत.

वाचकांना सूचना : जागेअभावी या लेखातील ‘यू.ए.एस्’ उपकरणाची ओळख’, ‘उपकरणाद्वारे करावयाच्या चाचणीतील घटक आणि त्यांचे विवरण’, ‘घटकाची प्रभावळ मोजणे’, ‘परीक्षणाची पद्धत’ आणि ‘चाचणीमध्ये सारखेपणा येण्यासाठी घेतलेली दक्षता’ ही नेहमीची सूत्रे सनातन संस्थेच्या https://www.sanatan.org/mr/universal-scanner या लिंकवर दिली आहेत.

 

२. केलेल्या मोजण्यांच्या नोंदी आणि त्यांचे विवेचन

२ अ. नकारात्मक ऊर्जेच्या संदर्भात केलेल्या मोजण्यांच्या नोंदींचे विवेचन

२ अ १. पार्टीतून परतल्यानंतर चाचणीतील सर्वच साधकांमधील ‘इन्फ्रारेड’ या नकारात्मक ऊर्जेत पुष्कळ प्रमाणात वाढ होणे

‘न्यू ईयर पार्टी’ला जाण्यापूर्वी चाचणीतील सर्व साधकांमध्ये ‘इन्फ्रारेड’ ही नकारात्मक ऊर्जा होती. पार्टीतून परतल्यानंतर त्या साधकांमधील या नकारात्मक ऊर्जेत पुष्कळ प्रमाणात झालेली वाढ पुढील सारणीत दर्शवली आहे.

चाचणीतील साधक इन्फ्रारेड’ (नकारात्मक) ऊर्जेची प्रभावळ (मीटर)
पार्टीला
जाण्यापूर्वी
पार्टीतून
परतल्यानंतर
प्रभावळीमध्ये
झालेली वाढ
१. तीव्र आध्यात्मिक त्रास असलेला साधक २.४४ ११.०९ ८.६५
२. तीव्र आध्यात्मिक त्रास असलेली साधिका २.१७ १०.५६ ८.३९
३. आध्यात्मिक त्रास नसलेला साधक १.५४ ९.०० ७.४६
४. ६२ टक्के आध्यात्मिक पातळीचा साधक १.४१ ६.२६  ४.८५

वरील सारणीवरून पुढील सूत्रे लक्षात येतात.

अ. तीव्र आध्यात्मिक त्रास असलेल्या दोन्ही साधकांमधील नकारात्मक ऊर्जेच्या प्रभावळीमध्ये झालेली वाढ साधारण सारखीच होती.

आ. तीव्र आध्यात्मिक त्रास असलेल्या साधकांपेक्षा आध्यात्मिक त्रास नसलेल्या साधकामधील नकारात्मक ऊर्जेच्या प्रभावळीमध्ये झालेली वाढ थोडी अल्प होती.

इ. आध्यात्मिक त्रास नसलेल्या आणि ६२ टक्के आध्यात्मिक पातळी असलेल्या साधकामधील नकारात्मक ऊर्जेच्या प्रभावळीमध्ये झालेली वाढ आणखी अल्प होती.

२ अ २. पार्टीतून परतल्यानंतर तीव्र आध्यात्मिक त्रास असलेल्या दोन्ही साधकांमधील ‘अल्ट्राव्हायोलेट’ या नकारात्मक ऊर्जेत पुष्कळ प्रमाणात वाढ होणे, तसेच आध्यात्मिक त्रास नसलेला साधक आणि ६२ टक्के आध्यात्मिक पातळीचा साधक यांच्यामध्येही नकारात्मक ऊर्जा निर्माण होणे
चाचणीतील साधक ‘अल्ट्राव्हायोलेट’ (नकारात्मक) ऊर्जेची प्रभावळ (मीटर)
पार्टीला जाण्यापूर्वी पार्टीतून परतल्यानंतर
१. तीव्र आध्यात्मिक त्रास असलेला साधक १.७१ ६.३९
२. तीव्र आध्यात्मिक त्रास असलेली साधिका १.४४ ५.५३
३. आध्यात्मिक त्रास नसलेला साधक (टीप) ४.७९
४. ६२ टक्के आध्यात्मिक पातळीचा साधक (टीप) २.५७

टीप – आध्यात्मिक त्रास नसलेला साधक आणि ६२ टक्के आध्यात्मिक पातळीचा साधक यांच्यामध्ये आरंभी ‘अल्ट्राव्हायोलेट’ ही नकारात्मक ऊर्जा नव्हती.

२ आ. सकारात्मक ऊर्जेच्या संदर्भात केलेल्या मोजण्यांच्या नोंदींचे विवेचन

सर्वच व्यक्ती, वास्तू किंवा वस्तू यांमध्ये सकारात्मक ऊर्जा असतेच, असे नाही.

२ आ १. तीव्र आध्यात्मिक त्रास असलेल्या दोन्ही साधकांमध्ये सकारात्मक ऊर्जा आढळली नाही.
२ आ २. पार्टीतून परतल्यानंतर आध्यात्मिक त्रास नसलेला साधक आणि ६२ टक्के आध्यात्मिक पातळीचा साधक यांच्यातील सकारात्मक ऊर्जा नाहीशी होणे

आध्यात्मिक त्रास नसलेला साधक आणि ६२ टक्के आध्यात्मिक पातळीचा साधक यांच्यामध्ये आरंभी सकारात्मक ऊर्जा होती अन् तिची प्रभावळ अनुक्रमे १.२३ मीटर आणि १.८४ मीटर होती. पार्टीतून परतल्यानंतर मात्र त्यांच्यामध्ये सकारात्मक ऊर्जा आढळली नाही. याचा अर्थ पार्टीतून परतल्यानंतर त्यांच्यामधील सकारात्मक ऊर्जा नाहीशी झाली होती.

२ इ. एकूण प्रभावळीच्या (टीप) संदर्भात केलेल्या मोजण्यांच्या नोंदींचे विवेचन

टीप – एकूण प्रभावळ : व्यक्तीच्या संदर्भात तिची लाळ, तसेच वस्तूच्या संदर्भात तिच्यावरील धुलीकण किंवा तिचा थोडासा भाग यांचा ‘नमुना’ म्हणून उपयोग करून त्या व्यक्तीची वा वस्तूची ‘एकूण प्रभावळ’ मोजतात.

सामान्य व्यक्ती किंवा वस्तू हिची एकूण प्रभावळ साधारण १ मीटर असते.

२ इ १. पार्टीतून परतल्यानंतर चाचणीतील सर्वच साधकांच्या एकूण प्रभावळीत पुष्कळ प्रमाणात वाढ होणे
चाचणीतील साधक एकूण प्रभावळ (मीटर)
पार्टीला
जाण्यापूर्वी
पार्टीतून
परतल्यानंतर
एकूण प्रभावळीमध्ये
झालेली वाढ
१. तीव्र आध्यात्मिक त्रास असलेला साधक ३.४४ ११.९४ ८.५०
२. तीव्र आध्यात्मिक त्रास असलेली साधिका २.७४ १३.३२ १०.५८
३. आध्यात्मिक त्रास नसलेला साधक २.०० ११.१३ ९.१३
४. ६२ टक्के पातळीचा साधक २.७६ ७.६४ ४.८८

 

३. निष्कर्ष

‘न्यू ईयर पार्टी’तून परतल्यानंतर चाचणीतील सर्वच साधकांवर त्रासदायक शक्तीचा परिणाम पुष्कळ प्रमाणात झाल्याचे त्यांच्यातील नकारात्मक ऊर्जेच्या वाढीवरून दिसून आले.

आयोजकांचा ‘न्यू ईयर पार्टी’चे आयोजन करण्यामागील उद्देश ‘ग्राहकांना आकर्षित करून घेणे, त्यांचे मनोरंजन करणे आणि त्याद्वारे पुष्कळ पैसा कमावणे’, हा असतो. या अनुषंगाने तेथे पाश्‍चात्त्य पद्धतीचे नृत्य, संगीत, प्रकाशयोजना आदींची व्यवस्था केलेली असते. तसेच तेथे मांसाहारी पदार्थांसह मद्याचीही रेलचेल असते. या पार्टीला आलेले बहुतांश स्त्री-पुरुष असात्त्विक वेशभूषा, केशभूषा आणि रंगभूषा केलेले असतात. एकंदरीतच तेथील वातावरण पुष्कळ असात्त्विक असते. साधक पार्टीला गेलेल्या हॉटेलमध्येही तसेच होते. असात्त्विक गोष्टींकडे वातावरणातील नकारात्मक स्पंदने आकृष्ट होणे स्वाभाविक आहे. पार्टीतील वातावरण जेवढे अधिक रज-तमयुक्त, तेवढे त्या ठिकाणी अधिक प्रमाणात नकारात्मक स्पंदने आकृष्ट होण्याची शक्यता वाढते. ‘न्यू ईयर पार्टी’च्या वेळी केलेल्या चाचणीतून याचाच प्रत्यय आला. पार्टीतील वातावरण अत्यधिक रज-तमयुक्त असल्याने चाचणीतील साधक केवळ ५ घंटे तेथे राहिल्यावर त्यांच्यावर नकारात्मक स्पंदनांचा परिणाम पुष्कळ प्रमाणात झाला. याविषयीचे विवरण पुढे दिले आहे.

३ अ. चाचणीतील सर्व साधकांमधील ‘इन्फ्रारेड’ या नकारात्मक ऊर्जेत पुष्कळ प्रमाणात वाढ होणे

व्यक्तीच्या देहाभोवतीचे त्रासदायक शक्तीचे आवरण ‘इन्फ्रारेड’ या नकारात्मक ऊर्जेने दर्शवले जाते. पार्टीतील अत्यधिक रज-तमयुक्त वातावरणात काही घंटे वावरल्याने चाचणीतील सर्वच साधकांभोवती असलेल्या त्रासदायक शक्तीच्या आवरणात पुष्कळ प्रमाणात वाढ झाली. त्यामुळे सर्व साधकांमधील ‘इन्फ्रारेड’ या नकारात्मक ऊर्जेत पुष्कळ प्रमाणात वाढ झाल्याचे दिसून आले. (आजपावतो महर्षि अध्यात्म विश्‍वविद्यालयाच्या वतीने घेण्यात आलेल्या शेकडो प्रयोगांतर्गत असात्त्विक संगीत ऐकणे, असात्त्विक पोशाख परिधान करणे, असात्त्विक अलंकार घालणे आदी प्रयोगांच्या वेळी त्या असात्त्विक गोष्टींच्या संपर्कात आल्याने साधकांमधील ‘इन्फ्रारेड’ या नकारात्मक ऊर्जेत वाढ झाल्याचे दिसून आले आहे; पण या चाचणीच्या वेळी हे प्रमाण सर्वाधिक होते.)

३ आ. तीव्र आध्यात्मिक त्रास असलेल्या दोन्ही साधकांमधील ‘अल्ट्राव्हायोलेट’
या नकारात्मक ऊर्जेत पुष्कळ प्रमाणात वाढ होणे, तसेच आध्यात्मिक त्रास नसलेला साधक
आणि ६२ टक्के आध्यात्मिक पातळीचा साधक यांच्यामध्ये ती नकारात्मक ऊर्जा थोड्या प्रमाणात निर्माण होणे

१. तीव्र आध्यात्मिक त्रास असलेल्या साधकांमध्ये वाईट शक्तींच्या त्रासामुळे त्रासदायक शक्तीचे स्थान होते, तसेच त्यांच्याभोवती त्रासदायक शक्तीचे आवरणही होते. शरिरातील त्रासदायक शक्तीच्या स्थानातील त्रासदायक शक्ती ‘अल्ट्राव्हायोलेट’ या नकारात्मक ऊर्जेने दर्शवली जाते. पार्टीतून परतल्यानंतर तीव्र आध्यात्मिक त्रास असलेल्या साधकांमधील ‘अल्ट्राव्हायोलेट’ या नकारात्मक ऊर्जेत पुष्कळ प्रमाणात वाढ झालेली दिसून आली. साधकांना त्रास देणार्‍या वाईट शक्तींना तेथील अत्यंत रज-तमयुक्त वातावरण पोषक ठरल्याने त्यांना तेथील त्रासदायक स्पंदने मोठ्या प्रमाणावर ग्रहण करणे आणि त्याचे प्रक्षेपण करणे सहज शक्य झाले. याचा परिणाम म्हणून साधकांमधील ‘अल्ट्राव्हायोलेट’ या नकारात्मक ऊर्जेत पुष्कळ प्रमाणात वाढ झालेली आढळली. (आजपावतो महर्षि अध्यात्म विश्‍वविद्यालयाच्या वतीने घेण्यात आलेल्या शेकडो प्रयोगांमध्ये असात्त्विक गोष्टींच्या संपर्कात आल्याने तीव्र आध्यात्मिक त्रास असलेल्या साधकांमधील ‘अल्ट्राव्हायोलेट’ या नकारात्मक ऊर्जेत वाढ झाल्याचे दिसून आले आहे; पण या चाचणीच्या वेळी हे प्रमाण सर्वाधिक होते.)

२. आध्यात्मिक त्रास नसलेला साधक आणि ६२ टक्के आध्यात्मिक पातळीचा साधक यांच्या देहाभोवती त्रासदायक शक्तीचे आवरण काही प्रमाणात होते. त्यामुळे आरंभी त्यांच्यामध्ये अल्प प्रमाणात ‘इन्फ्रारेड’ ही नकारात्मक ऊर्जा आढळली; पण त्यांच्यामध्ये ‘अल्ट्राव्हायोलेट’ ही नकारात्मक ऊर्जा मुळीच नव्हती. याउलट त्यांच्यामध्ये सकारात्मक ऊर्जा होती. पार्टीतील रज-तमप्रधान वातावरणाचा परिणाम म्हणून त्या साधकांच्या देहाभोवतीचे त्रासदायक शक्तीचे आवरण वाढले. त्या आवरणाचा प्रतिकार करण्यासाठी त्यांच्यातील सकारात्मक ऊर्जा वापरली गेली. त्यामुळे ती नाहीशी झाली. थोडक्यात त्यांची साधना व्यय झाली. याउलट पार्टीतील रज-तमयुक्त वातावरणामुळे तेथे आकृष्ट झालेल्या वाईट शक्तींकडून वातावरणात पुष्कळ प्रमाणात नकारात्मक स्पंदनांचे वेगवान प्रक्षेपण झाल्याने तेथील वातावरण अतिशय दूषित झाले. याचा परिणाम म्हणून त्या दोन्ही साधकांमध्ये पार्टीतून परतल्यानंतर पुष्कळ प्रमाणात ‘अल्ट्राव्हायोलेट’ ही नकारात्मक ऊर्जाही आढळली.

३ इ. चाचणीतील सर्व साधकांच्या एकूण प्रभावळीत नकारात्मक
स्पंदनांची भर पडल्याने त्यांच्या एकूण प्रभावळीत पुष्कळ प्रमाणात वाढ झाली.

३ ई. चाचणीतील काही साधक भारतीय होते, तर काही विदेशी होते;
पण त्यांच्यावर झालेला नकारात्मक स्पंदनांचा परिणाम मात्र सारखाच होता.

३ उ. साधकांवरील नकारात्मक स्पंदनांचा परिणाम ४८ घंटे, म्हणजे २ दिवस टिकणे

चाचणीतील साधकांवर झालेला नकारात्मक स्पंदनांचा परिणाम दूर होण्यास तब्बल ४८ घंटे लागले. यातून अनेक वर्षे साधना करीत असणार्‍या साधकांवर ते केवळ काही घंटे रज-तमप्रधान वातावरणात गेल्यावर एवढा हानीकारक परिणाम होत असेल, तर साधना न करणार्‍यांवर तो किती अधिक प्रमाणात होऊ शकतो, याची कल्पनाही करता येणार नाही.

थोडक्यात सांगायचे, तर ३१ डिसेंबरच्या रात्री नववर्षाचे स्वागत करण्यासाठी आयोजित ‘न्यू ईयर पार्टी’ला जाणे अतिशय हानीकारक आहे, हे या वैज्ञानिक चाचणीतून लक्षात येते.’

– सौ. मधुरा धनंजय कर्वे, महर्षि अध्यात्म विश्‍वविद्यालय, गोवा.

ई-मेल : [email protected]

 

भारतियांनो, पाश्‍चात्त्य संस्कृतीनुसार
१ जानेवारीला नव्हे, तर गुढीपाडव्यालाच नववर्षारंभ साजरा करा !

‘हिंदूंचा वर्षारंभाचा दिवस म्हणजे वर्ष-प्रतिपदा, अर्थात गुढीपाडवा. ‘गुढीपाडव्याच्या दिवशी सूर्योदयानंतर लगेचच गुढीचे पूजन करून गुढी उभारावी’, असे शास्त्रात सांगितले आहे. ब्रह्मदेवाने सृष्टी निर्माण केली, म्हणजे सत्ययुगाला प्रारंभ झाला, तो हा दिवस असल्याने या दिवशी वर्षारंभ केला जातो. १ जानेवारी नव्हे, तर गुढीपाडवा हाच खरा वर्षारंभदिन आहे. गुढीपाडव्याला चालू होणारे नवीन वर्षाचे कालचक्र हे विश्‍वाच्या उत्पत्तीकाळाशी निगडित असल्याने सृष्टी नवचेतनेने भारित होते. याउलट ३१ डिसेंबरला रात्री १२ वाजता चालू होणारे नवीन वर्षाचे कालचक्र हे विश्‍वाच्या लयकाळाशी निगडित असते. गुढीपाडव्याला चालू होणार्‍या नववर्षाची तुलना सूर्योदयाला उगवणार्‍या तेजोमयी दिवसाशी करता येईल. ३१ डिसेंबरला रात्री १२ वाजता चालू होणार्‍या नववर्षाची तुलना सूर्यास्तानंतर चालू होणार्‍या तमोगुणी रात्रीशी करता येईल. निसर्गनियमाला अनुसरून केलेल्या गोष्टी मानवाला पूरक असतात, तर विरुद्ध केलेल्या गोष्टी मानवाला हानीकारक असतात. यास्तव पाश्‍चात्त्य संस्कृतीनुसार १ जानेवारीला नव्हे, तर गुढीपाडव्यालाच नववर्षारंभ साजरा करण्यातच आपले खरे हित आहे.’

(संदर्भ : सनातनचा ग्रंथ ‘सण, धार्मिक उत्सव व व्रते’)