परात्पर गुरु डॉ. आठवले यांनी देहभान हरपून केलेली गुरुसेवा

सद्गुरु सत्यवान कदम

उच्च विद्याविभूषित असलेल्या प.पू. डॉक्टरांनी त्यांच्या गुरूंची, प.पू. भक्तराज महाराज यांची तन-मन-धन अर्पून परिपूर्ण सेवा केली. त्यामुळेच प.पू. भक्तराज महाराज यांनी त्यांना ‘डॉक्टर, तुम्हाला ज्ञान, भक्ती आणि वैराग्य दिले’, असे सांगितले. आम्ही अनुभवलेले त्यांचे हे शिष्यरूपातील वागणे सर्व साधकांसाठी मार्गदर्शक असल्याने येथे देण्याचा प्रयत्न करत आहोत.

 

 

प.पू. डॉक्टर शीव (मुंबई) येथे राहून ग्रंथ लिखाणाचे कार्य, प्रसार-प्रचाराचे कार्य अशा विविध सेवा करायचे. त्या काळात प्रत्येक भंडार्‍याला प.पू. डॉक्टर जात असत. इतकेच नव्हे, तर दिवाळी-दसरा अशा सणांनाही प.पू. बाबा जेथे असत, तेथे प.पू. डॉक्टरांना बोलावून घेत.

 

१. शिष्यरूपी प.पू. डॉक्टरांचा सेवाभाव !

प.पू. बाबांच्या मोरटक्का (खंडवा, मध्यप्रदेश) येथील आश्रमातील भंडार्‍याच्या वेळी भक्तांना जेवण वाढतांना परात्पर गुरु डॉ. आठवले (वर्ष १९९२)

१ अ. आश्रमात गेल्यावर त्वरित स्वच्छतेच्या आणि इतर सेवांना आरंभ करणे

आश्रमात गेल्यावर इकडे-तिकडे न जाता प.पू. डॉक्टर प्रथम थेट प.पू. बाबांच्या दर्शनाला जात आणि समवेत आलेल्या साधकांनाही त्यांच्या दर्शनासाठी नेत असत. प.पू. बाबांचे दर्शन झाल्यानंतर आश्रम व्यवस्थापनाने रहाण्यासाठी दिलेल्या खोलीत स्वतःचे सर्व सामान ठेवत आणि इतर साधकांचीही रहाण्याची व्यवस्था झालेली आहे का, ते पहात असत. हे सर्व झाल्यावर मग आश्रमातील सेवेला आरंभ होत असे. ते सेवेचा आरंभ कुठून करायचे, तर आश्रमातील शौचालयांपासून. शौचालये, स्नानगृहे स्वच्छ करणे, आश्रमातील सर्व खोल्यांच्या भिंतींवरील जळमटे काढणे, पंखे आणि दिवे स्वच्छ पुसणे, भक्तांच्या चपला एका रांगेत लावण्यासाठी लाकडांच्या फळ्यांचे थर बनवणे, जेवणाच्या वेळी भक्तांना जेवण वाढणे, जेवणाच्या पत्रावळ्या उचलणे, आश्रमाच्या भोवतालचा परिसर स्वच्छ करणे, अशा अनेक सेवा ते स्वतः करत असत.

१ आ. भर उन्हात आश्रमाच्या परिसरातील काटे
आणि मोठमोठे दगड स्वतः उचलणे अन् साधकांकडूनही ते करवून घेणे

त्या काळी कांदळी येथील आश्रमाच्या भोवतालचा परिसर काट्याकुट्यांनी भरलेला असायचा. सर्वत्र मोठमोठे दगड पडलेले असायचे. भर उन्हामधे प.पू. डॉक्टर तो परिसर स्वच्छ करायचे. त्यांच्या हाताला काटे लागायचे, तसेच दगडही वजनदार असायचे; परंतु तरीही ते उचलायचे. आम्ही सर्वजण ही सेवा करतांना मेटाकुटीला यायचो. हाताला काटे लागायचे. वर रखरखते ऊन असायचे. आम्ही दमून जायचो; परंतु प.पू. डॉक्टर न दमता सर्व सेवा स्वतः करायचे आणि आमच्याकडूनही करून घ्यायचे. गुरुसेवा कशी करायची, हे आपल्या प्रत्येक कृतीतून शिष्यरूपातील प.पू. डॉक्टर आम्हा साधकांना शिकवत असत.

१ इ. भजनाच्या कार्यक्रमाच्या वेळी बैठकव्यवस्थेपासून सर्व सेवा शेवटपर्यंत उभे राहून करणे

प.पू. बाबांच्या भजनाच्या कार्यक्रमाच्या वेळी आश्रमातील सभागृहामध्ये गर्दी होत असे. अशा वेळी प.पू. डॉक्टर सर्व भक्तांना बसण्यासाठी जागा करून देणे, मधेच कोणाला पाणी हवे असल्यास ते देणे, कुणाला आणखी काही साहाय्य हवे असल्यास ते देणे, अशा सर्व सेवा ते अव्याहतपणे आणि शेवटपर्यंत उभे राहून करत असत. प.पू. बाबांच्या आरंभीच्या भजनापासून ते शेवटच्या भजनापर्यंत ही सेवा ते न थकता करत असत. प.पू. बाबाही किलकिल्या नजरेने ते काय करतात, हे पहात असत. प.पू. बाबा त्यांना ‘‘बसा’’ म्हणायचे, तेव्हाच ते खाली बसायचे. तोपर्यंत त्यांची सेवा अव्याहतपणे चालू असायची.

१ ई. इतर भक्तांची अंथरुणे घालणे आणि घड्या पडल्यास साधकांना योग्य दृष्टीकोन देणे

काही वेळा भजन चालू असतांना भक्तांची झोपण्याची व्यवस्था करावी लागे. अशा वेळी प.पू. डॉक्टर पुढाकार घेऊन ती सेवा आम्हा साधकांकडून करवून घेत. गाद्या घालणे, त्यावर पलंगपोस (चादर) घालणे, अशा सेवा आम्ही करत असू. सेवा पूर्ण झाल्यावर ते पहाण्यासाठी येत. एखाद्या गादीवरील पलंगपोसाची (चादरीची) चुणी (घडी) पडली असल्यास ते आम्हाला ती दाखवून देत आणि ‘येथे नामजप न्यून झाला’, ‘येथे सेवा करतांना मनात दुसरा विचार होता’, असे म्हणून ‘पलंगपोसावर पडलेली एकेक चुणी म्हणजे आपल्या मनातील एकेक विचार आहे’, असे आध्यात्मिक दृष्टीकोन देत आणि ते व्यवस्थित करवून घेत. अशा प्रकारे ते आम्हाला सेवा परिपूर्ण कशी करावी, हे शिकवत असत.

 

२. गुरूंचे प्रीतीरूप स्वत:त निर्माण करणारे
आणि ते कृतीत आणणारे शिष्यरूपी प.पू. डॉक्टर !

२ अ. इतरांच्या सोयीसाठी स्वतः गर्दीत झोपणे

प.पू. बाबांच्या भंडार्‍याला अनेक भक्त यायचे. त्यामुळे आश्रमात रहाण्यासाठी जागा आणि खोल्या अपुर्‍या पडायच्या. अशा वेळी प.पू. डॉक्टर स्वतःची रहाण्याची खोली रिकामी करून भक्तांना देत आणि स्वतः सभागृहात (हॉलमध्ये) सर्वांसमवेत रहाण्यासाठी यायचे. गर्दी फार असल्याने सभागृहामधील जागाही झोपण्यासाठी अपुरी पडायची. आम्ही सर्वजण एकमेकांना चिकटून झोपायचो. त्यामधे प.पू. डॉक्टरही असायचे.

२ आ. थंडीत स्वतःची शाल साधकांच्या अंगावर पांघरणे

ते थंडीचे दिवस असल्यामुळे पहाटे थंडी फार असायची. अशा परिस्थितीत प.पू. डॉक्टर सकाळी अगोदर उठायचे आणि आम्हाला थंडी वाजू नये; म्हणून स्वतःची शाल आमच्या अंगावर पांघरायचे.

२ इ. इतरांची गैरसोय होऊ नये, यासाठी अंघोळीसाठी नदीवर जाणे

बर्‍याच वेळेला भंडार्‍याला येणार्‍या भक्तांची संख्या जास्त असल्यामुळे सकाळी अंघोळीसाठी गर्दी होत असे. त्या वेळी अंघोळ करायला मिळेलच असे नसायचे. अशा वेळी बरेच भक्त अंघोळीसाठी नदीवर जात असत. प.पू. डॉक्टरही इतरांची गैरसोय होऊ नये, यासाठी साधकांना समवेत घेऊन नदीवर पोहण्यासाठी जात असत. त्यामुळे साधकांनाही पोहण्याचा आनंद मिळत असे.

२ ई. गुरूंच्या आश्रमात सेवा करतांना देहबुद्धी विसरणारे शिष्यरूपी प.पू. डॉक्टर

आश्रमात सकाळपासून आरंभ झालेल्या सेवा मध्यरात्रीपर्यंत चालू असत. अशा वेळी सेवा करतांना प.पू. डॉक्टर सर्व देहभान विसरून जात असत. त्यांना जेवणाचेही भान नसे. त्या वेळेस प.पू. बाबाच त्यांना बोलावून घ्यायचे आणि स्वतःच्या बाजूला बसवून खायला द्यायचे.

– (सद्गुरु) श्री. सत्यवान कदम, सनातन सेवाकेंद्र, मंगळुरू, कर्नाटक.